โครงการผืนป่าบนกระดานดำ

โครงการผืนป่าบนกระดานดำ



โครงการผืนป่าบนกระดานดำ เป็นโครงการภายใต้สังกัดของ หน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่า (FORRU) ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ที่ดำเนินการโดยอดีตเจ้าหน้าที่ฝ่ายการศึกษาของหน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่า คุณจอย  ร่วมกับ Japan Environmental Education Forum (J.E.E.F) โดยได้รับทุนสนับสนุนจาก Toyota Environmental Activities Grant Program ของมูลนิธิโตโยต้า ประเทศญี่ปุ่น (Toyota Foundation of Japan) โดยมีพื้นที่ทำงานอยู่ที่จังหวัดกาญจนบุรี
 

จังหวัดกาญจนบุรี เป็นจังหวัดที่มีทรัพยากรสมบูรณ์ เป็นแหล่งต้นน้ำเพื่อการอุปโภค บริโภค และเป็นแหล่งอาหารให้กับประชาชนคนไทยรอบพื้นที่ป่า ในจังหวัดกาญจนบุรีมีอุทยานแห่งชาติ และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่ามากมาย ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มผืนป่าตะวันตกและเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่มรดกโลก ปัญหาสำคัญที่พบในพื้นที่คือการลดลงของพื้นที่ป่าที่เกิดจากการลักลอบตัดต้นไม้ การขยายพื้นที่เกษตรกรรม การเกิดไฟป่า การพัฒนาสาธารณูปโภคต่างๆ ผลกระทบจากการทำเหมืองแร่และการลักลอบล่าสัตว์ป่าในพื้นที่

โครงการ "ผืนป่าบนกระดานดำ" นี้เป็นโครงการต่อเนื่องจากการทำงานร่วมกับ เครือข่ายอนุรักษ์ช้าง ในจังหวัดกาญจนบุรี และมุ่งเน้นเพื่อการผลิตสื่อการศึกษาเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมโดยมีเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับท้องถิ่น เพื่อเด็กและครูในพื้นที่ และสร้างตัวอย่างกิจกรรมเพื่อเสริมประสบการณ์การเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อมให้แก่นักเรียน

โครงการที่ผ่านมา (..2555-2556) ได้ดำเนินการผลิต “คู่มือครูสิ่งแวดล้อม

จังหวัดกาญจนบุรี” สำหรับระดับ
ชั้นประถมศึกษาตอนปลาย (.4-.6)

โดยบูรณาการหลักการทางวิทยาศาสตร์และสิ่งแวดล้อม ควบคู่ไปกับบริบททางสังคมในท้องถิ่น เพื่อให้นักเรียนได้รู้จักป่าไม้

เข้าใจในคุณค่าความสำคัญของ
ทรัพยากรที่มีอยู่ เข้าใจการใช้ทรัพยากรอย่างรอบคอบ คิดถึงอนาคตวันข้างหน้าของคนรุ่นต่อๆ ไป



ในการจัดทำ หนังสือคู่มือครูสิ่งแวดล้อม จังหวัดกาญจนบุรี ฉบับประถมศึกษาตอนปลาย ทางโครงการได้รับการสนับสนุนและช่วยเหลือในการพัฒนาหนังสือจากสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรี เขต 1 (สพป.กาญจนบุรี เขต 1) โดย ผอ.จำนงค์ ยอดขำ ผู้อำนวยการฯ ในขณะนั้น ได้มอบหมายให้ ดร.จิรวรรณ นาคพัฒน์ ซึ่งเป็นศึกษานิเทศก์ เป็นที่ปรึกษาโครงการ และคณะผู้จัดทำฯ ได้ทำงานร่วมกับครูในโรงเรียนประถม 7 แห่ง ในเครือข่ายโรงเรียนวังด้ง-ช่องสะเดา อ.เมือง จ.กาญจนบุรี ในการระดมความคิด ให้คำแนะนำ ช่วยทดลองสอนตามหัวข้อต่างๆ ในหนังสือเล่มนี้
 

ขณะนี้ ทางโครงการฯ ได้มอบหนังสือคู่มือครูสิ่งแวดล้อม จังหวัดกาญจนบุรี ฉบับประถมศึกษา

ตอนปลาย ไปยังโรงเรียนประถมทั่วจังหวัดกาญจนบุรี
, ศูนย์กศน.อำเภอ ภายใต้สำนักงาน กศน.

จังหวัดกาญจนบุรี, หอสมุดของมหาวิทยาลัย



 



 

นอกจากคู่มือครูสิ่งแวดล้อม จังหวัดกาญจนบุรี ฉบับประถมศึกษาตอนปลายแล้ว ทางโครงการ

ยังจะได้มีการจัดพิมพ์หนังสือฉบับนักเรียน ซึ่งจะรวบรวมใบความรู้ และกิจกรรมสำหรับนักเรียน โดยได้

รับการสนับสนุนการจัดพิมพ์จากมูลนิธิ
SCG ซึ่งเอกสารทั้งหมดนี้ รวมทั้งแบบทดสอบก่อนและ

หลังการเรียนรู้ ผู้สนใจสามารถดาวน์โหลดได้โดยการกดคลิกที่รูปภาพ 
ซึ่งครูและผู้สนใจ

สามารถนำภาพจาก
Facebook: Forest on Blackboard ของโครงการที่ได้รวบรวมภาพ


ประกอบหนังสือไปผลิตเป็นสื่อสำหรับใช้สอนนักเรียนต่อไป













บทที่ 1 ภูมิศาสตร์ของกาญจนบุรี

เป็นเนื้อหาเกี่ยวกับข้อมูลทั่วไปเชิงภูมิศาสตร์ของจังหวัดกาญจนบุรี  


ให้นักเรียนเรียนรู้เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับภูมิสันฐานโดดเด่นของจังหวัดกาญจนบุรี เชื่อมโยงความ

สัมพันธ์ของ ภูเขาหินปูน ถ้ำ ลำธาร น้ำตก และป่าพุที่เกิดจากภูเขาหินปูน


เรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับน้ำพุร้อน รอยเลื่อนแผ่นดินไหวและหลุมยุบซึ่งเป็นเรื่องภัยพิบัติที่

สามารถเกิดขึ้นได้ในจังหวัดกาญจนบุรี




บทที่ 2 ความหลากหลายทางชีวภาพ

อธิบายเกี่ยวกับความหมายและประโยชน์ของความหลากหลายทางชีวภาพ พร้อมยกตัวอย่าง

ความหลากชนิดของสัตว์ป่าที่พบได้ในจังหวัดกาญจนบุรี 



บทที่ 3 ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม

บทนี้พยายามใช้เนื้อหาและตัวอย่างที่พบได้ในโรงเรียนเพื่อให้สะดวกกับการสอนของผู้สอน

และง่ายกับนักเรียนในการทำความเข้าใจกับตัวอย่างที่อยู่รอบตัวนักเรียนโดยมีเนื้อหาที่เกี่ยว

กับความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตห่วงโซ่อาหารและสายใยอาหารและเรื่องความสัมพันธ์ของสิ่งมี

ชีวิตกับสิ่งแวดล้อมโดยใช้กิจกรรมเกมในการเรียนรู้ของนักเรียนเช่นการเรียงลำดับการกิน

กันของสิ่งมีชีวิตและการปรับตัวของนกในสิ่งแวดล้อมโดยใช้ตัวอย่างปากนกกับอาหารของ

นกเป็นตัวแทนอธิบายเนื้อหา



บทที่ 4 ปัญหาสิ่งแวดล้อมในกาญจนบุรีและผลกระทบที่เกิดขึ้น


มลพิษทางอากาศ (ไฟป่าและการเผาไร่อ้อยเพื่อการเก็บเกี่ยว), สารเคมีกำจัดศัตรูพืชและ

ทางเลือกในการใช้แมลงควบคุมแมลงศัตรูพืช (แมลงตัวห้ำแมลงตัวเบียน), ผลกระทบจาก

เหมืองแร่ตะกั่วที่ต้นน้ำ, และเรื่องช้างป่าในจังหวัดกาญจนบุรี



บทที่ 5 ปัญหาสิ่งแวดล้อมในกาญจนบุรีและผลกระทบที่เกิดขึ้น

นำเสนอเรื่องราวการดูแลป่าของชุมชนบ้านห้วยสะพานสามัคคีและตัวอย่างการทำงาน

ของหน่วยงานราชการที่ทำงานอนุรักษ์ทั้งในและนอกพื้นที่อนุรักษ์



บทที่ 6 แนะนำภาพยนตร์ หนังสือ อัลบั้มเพลง เวปไซต์ ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการ

อนุรักษ์ และสถานที่ทัศนศึกษาในจังหวัดกาญจนบุรี และจังหวัดใกล้เคียงที่ครู

สามารถนำนักเรียนไปเรีียนรู้ได้


โครงการถัดไปจะพัฒนาคู่มือครูฉบับนี้ให้เหมาะสมกับระดับมัธยมศึกษาและฝึกให้เยาวชนเรียนรู้เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมภายในท้องถิ่น

ซึ่งในปัจจุบัน เรากำลังทำงานร่วมกับโรงเรียนมัธยมจำนวน 7 แห่งเพื่อพัฒนาเป็นคู่มือครูสำหรับมัธยมต่อไป


 

ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนการพัฒนาเนื้อหาหลังจากอาจารย์ที่ร่วมโครงการได้คัดเลือกหัวข้อที่สนใจเป็นที่เรียบร้อยแล้ว


นางธิดารัชต์ ตกแต่ง จูประพัทธศรี

ผู้จัดการโครงการผืนป่าบนกระดานดำ

 

 

หนังสือคู่มือครูสิ่งแวดล้อม จังหวัดกาญจนบุรี ฉบับมัธยมศึกษา

โครงการปัจจุบัน (พ.ศ.2557-2558) มีเป้าหมายในการพัฒนาสื่อการเรียนการสอนสำหรับครูระดับชั้นมัธยมศึกษา และสร้างตัวอย่างกิจกรรมเพื่อเสริมประสบการณ์การเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อมให้แก่นักเรียนระดับมัธยมศึกษา หรือทำการพัฒนา “คู่มือครูสิ่งแวดล้อม จังหวัดกาญจนบุรี” สำหรับระดับชั้นมัธยมศึกษา โดยบูรณาการหลักการทางวิทยาศาสตร์และสิ่งแวดล้อม ควบคู่ไปกับบริบททางสังคมในท้องถิ่น เพื่อให้เกิดความรู้และจิตสำนึกเรื่องการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และป่าไม้ในจังหวัดกาญจนบุรี  โดยได้มีการประสานงานกับครูในโรงเรียนมัธยมศึกษาและโรงเรียนขยายโอกาสในจังหวัดกาญจนบุรี จำนวน 7 ท่าน เพื่อช่วยพัฒนาหนังสือคู่มือดังกล่าว โดยครูแต่ละท่านจะเลือกหัวข้อที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่นของครูแต่ละโรงเรียน และพัฒนาเนื้อหาร่วมกับเจ้าหน้าที่โครงการต่อไป




ผู้สนใจสามารถดาวน์โหลดได้โดยการกดคลิกที่รูปภาพ ซึ่งครูและผู้สนใจ


สามารถนำภาพจาก Facebook: Forest on Blackboard ของโครงการที่ได้รวบรวมภาพ

ประกอบหนังสือไปผลิตเป็นสื่อสำหรับใช้สอนนักเรียนต่อไป