โครงการฟื้นฟูป่าในเขตภูมิภาคเอเชีย

หน่วยวิจัยฯ ก้าวไกลสู่ภูมิภาคเอเชีย กับโครงการดาร์วิน

หน่วยวิจัยฯ มีความยินดีอย่างยิ่ง ที่จะได้บอกกล่าวให้ทราบว่า เราได้รับการสนับสนุนด้านงบประมาณต่อจากโครงการดาร์วิน แห่งสหราชอาณาจักร(Darwin Initiative, U.K.) โดยความร่วมมือของสถาบันวิจัย อีสท์ มอลลิ่ง(East Malling Research) และ โครงการภูมิทัศน์สัตว์ป่า (Wildlife Landscape) ซึ่งจะช่วยให้เราสามารถดำเนินงานด้านเผยแพร่และการศึกษา ได้ในระยะเวลา 3 ปี (2548 - 2551) โดยโครงการต่อไป จะมุ่งเน้นไปที่ การส่งเสริมการฟื้นฟูระบบนิเวศป่า เพื่อฟื้นความหลากหลายทางชีวภาพ โดยผ่าน การถ่ายทอดความรู้ ความชำนาญ และ เทคนิควิธีการที่พิสูจน์แล้วว่าได้ผลจริง ให้กับ ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการฟื้นฟูป่า ในประเทศ จีน, ลาว, และ กัมพูชา ซึ่งเราจะช่วยให้ประเทศเหล่านั้น สามารถพัฒนา วิธีการใช้พรรณไม้โครงสร้าง และ จัดตั้งหน่วยวิจัยและฝึกอบรมการฟื้นฟูป่าของแต่ละประเทศ โดยอาศัย ตัวอย่างจากหน่วยวิจัยฯ ที่ดำเนินการในภาคเหนือของประเทศไทย เพื่อนำไปปรับให้เหมาะสมกับสภาพทางนิเวศ ตลอดจน สภาพสังคมและเศรษฐกิจของแต่ละประเทศ นอกเหนือไปจากนั้น จะได้จัดทำคู่มือ การจัดตั้งโครงการวิจัยด้านฟื้นฟูป่า และ ทำการปรับแต่ง และแปลคู่มือ  ปลูกให้เป็นป่า ในแต่ละภาษาของประเทศนั้นๆ

แผนการดำเนินโครงการ

ในปีแรก (2548 – 2549) หน่วยวิจัยฯ จะได้จัดอบรม การอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องการฟื้นฟูป่า ให้แก่เจ้าหน้าที่จากแต่ละประเทศ โดยจัดที่ หน่วยวิจัยฯ ตลอดจนเรือนเพาะชำชุมชน และแปลงสาธิตวิธีการฟื้นฟูป่า ที่จังหวัดเชียงใหม่ การอบรมจะครอบคลุมทั้ง หลักการและภาคปฏิบัติของวิธีการใช้พรรณไม้โครงสร้าง เพื่อช่วยให้เกิดการฟื้นตัวของความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ปลูกป่า ในแต่ละการอบรม จะใช้เวลา 7 – 10 วัน โดยมีผู้เข้าอบรม ประมาณ 15 คน จากหน่วยงานที่ดูแลด้านป่าไม้ของแต่ละประเทศ

ในปีที่ 2 (2549 - 2550) แต่ละองค์กรที่ผ่านการอบรม จะได้จัดอบรมในประเทศของตน ซึ่งจะมีผู้เข้าร่วมอบรมหลากหลายภาคส่วน ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับกระบวนการฟื้นฟูป่า และหน่วยวิจัยจะไ้ด้ให้คำแนะนำ และช่วยดูแลการร่างโครงการฟื้นฟูป่าที่เหมาะสม ในแต่ละประเทศนั้นๆ

ในปีสุดท้าย (2550 - 2551) หน่วยวิจัยฯ จะได้จัดการประชุมขึ้นที่เชียงใหม่ โดยเชิญผู้ที่เกี่ยวข้องกับโครงการทุกคนเข้าร่วมการประชุม เพื่อมาอภิปรายร่วมกัน และปรับปรุงโครงการ และเปิดเวทีให้แต่ละประเทศ ได้พบปะกับหน่วยงานสนับสนุนให้ทุน และนำเสนอโครงการจัดตั้งหน่วยวิจัยฯ ในแต่ละประเทศ เพื่อขอรับการสนับสนุนต่อไป

 
ผลการดำเนินงานในปีแรก (2548 - 2549)

ในปีแรก เราได้จัดการอบรมไปแล้ว ทั้งหมด 3 ครั้ง ที่จังหวัดเชียงใหม่ ให้แก่เจ้าหน้าที่ จาก ประเทศจีน ลาว และ กัมพูชา

การอบรมครั้งแรก จัดขึ้นเมื่อวันที่ 16 – 25 มิถุนายน 2548เราได้ต้อนรับเจ้าหน้าที่จาก ยูนนาน และ เสฉวน ประเทศจีน นอกจากนั้น เรายังได้ต้อนรับ ดร.เดวิด เบลคสลีย์ (Dr.David Blaksley) และ ดร. นีลล์ ฮิปส์ (Dr. Neil Hipps) ตัวแทนจาก สถาบันวิจัยอีสท์ มอลลิ่ง ผู้เข้าอบรมจากประเทศจีน ได้ร่วมปลูกต้นไม้ กับชาวบ้าน ในพื้นที่ฟื้นฟูป่าบ้านแม่สาใหม่ และ แสดงความกระตือรือร้นอย่างมากตลอดการอบรม (รายงานการอบรม -ภาพการอบรม)

การอบรมครั้งที่ 2 จัดขึ้นสำหรับเจ้าหน้าที่จากประเทศลาว ในช่วงวันที่ 23 สิงหาคม – 2 กันยายน 2548 โดยมีผลสัมฤทธิ์ใกล้เคียงกัน โดยผู้เข้าอบรมมีความหลากหลาย ทั้งจากภาครัฐ และภาควิชาการจากหน่วยงานมหาวิทยาลัย ซึ่งทำให้มีการแลกเปลี่ยนที่หลากหลาย นอกจากนี้ เรายังได้อบรม เจ้าหน้าที่ป่าไม้ จาก เขาประ-บางคราม จังหวัดกระบี่ อีก 2 ท่าน ซึ่งหน่วยวิจัยฯร่วมกับ โครงการอนุรักษ์นก ประเทศอังกฤษ (Royal Society for Protection of Birds – RSPB) ในโครงการฟื้นฟูแหล่งอาศัยของนกแต้วแร้วท้องดำ ซึ่งเป็นนกหายากของประเทศไทย (รายงานการอบรม -ภาพการอบรม)

การอบรมครั้งสุดท้ายสำหรับเจ้าหน้าที่ด้านป่าไม้จากกัมพูชา 15 ท่าน ได้จัดขึ้นในวันที่ 1 -11 พฤศจิกายน 2548 โดยมี แขกของเรา จากภูมินิเวศน์ป่าร้อนชื้น (Humid Tropic Biome) โครงการ อีเดน แห่งสหราชอาณาจักร อีก 2 ท่าน คือ ดีนา กัลลิค และ ทิม กริ๊ก ได้ร่วมการอบรมครั้งนี้เราด้วย ความกระตือรือร้นของผู้เข้าร่วมอบรม ทำให้การอบรมและการอภิปรายมีสีสัน โดยเฉพาะการแลกเปลี่ยนกับชุมชนม้ง หมู่บ้านแม่สาใหม่ ที่เป็นพื้นที่แปลงปลูกป่า และหมู่บ้านตัวอย่างของเรานั่นเอง (รายงานการอบรม -ภาพการอบรม)

ผลการดำเนินงานในปีที่สอง (2549 - 2550)
ในปีที่ 2 แต่ละประเทศ ได้จัดการอบรมในประเทศของตน โดยเริ่มจาก ประเทศลาว จัดในเดือน กรกฎาคม ประเทศกัมพูชา ในเดือน ตุลาคม 2549 และ ประเทศจีน ในเดือน มีนาคม 2550 ตามลำดับ ซึ่งแต่ละครั้ง จะประกอบไปด้วย เจ้าหน้าที่ และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการฟื้นฟูป่า ในแต่ละประเทศ โดยมีรายละเอียดดังนี้

 การประชุมสัมมนา เรื่อง การฟื้นฟูป่าในประเทศลาว” ( Forest Restoration Research in Lao PDR) จัดขึ้นที่ นครเวียงจันทน์ ประเทศ ลาว เมื่อวันที่ 3 -7 กรกฎาคม 2549 ผู้เข้าประชุม ได้ร่างโครงการจัดตั้งหน่วยวิจัยฯ และได้ชมเรือนเพาะชำ หอพรรณไม้ ตลอดจนพื้นที่เป้าหมาย ในจังหวัดแสงทอง และชมพื้นที่สำรวจชีพลักษณ์ และร่วมกันปลูกต้นไม้เป็นที่ระลึก(รายงานการอบรม -ภาพการอบรม)

การประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่องการฟื้นฟูป่า: การจัดตั้งหน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่าในประเทศกัมพูชา” (Principle and Practice for Forest Restoration: Establishment and Management of a Forest Restoration Research Unit in Cambodia) จัดขึ้นที่ กรุงพนมเปญ ประเทศ กัมพูชา เมื่อวันที่ 9 -13 ตุลาคม 2549 มีผู้เข้าร่วมสัมมนา 30 ท่าน โดยได้ไปเยี่ยมชมพื้นที่เป้าหมาย ใน อำเภอกัมปงทม และ อุทยานพนมกุเลน ซึ่งอยู่ในพื้นที่มรดกโลก อุทยานนครวัด นอกจากนั้น ได้นำหนังสือ “ ปลูกให้เป็นป่า” ฉบับภาษาเขมร มาพิจารณาตรวจทานร่วมกัน (รายงานการอบรม -ภาพการอบรม)

การประชุมเชิงปฏิบัติการนานาชาติด้านการฟื้นฟูป่า” (International Workshop on Forest Restoration) การอบรมจัดขึ้นที่ เมืองเทิงจง จังหวัดยูนนาน ประเทศจีน ระหว่างวันที่ 13 - 15 มีนาคม 2550 ผู้เข้าประชุมได้เดินทางไปยัง อุทยานแห่งชาติเกาลิกงชาง ที่มีความสวยงาม โดยอุทยานนี้ ได้จัดทำเส้นทางศึกษาชีพลักษณ์ ซึ่งมีดอกกุหลาบพันปีบานสะพรั่งให้ชมตลอดเส้นทาง ในบริเวณเรือนเพาะชำ ได้ทดลองและเก็บข้อมูลการงอก การเก็บเมล็ด จัดเก็บตัวอย่างในหอพรรณไม้ ผู้เข้าประชุม ได้ร่วมกันร่างโครงการจัดตั้งหน่วยวิจัยฯ และวางแผนการขยายงานที่ดำเนินการไปแล้ว โดยมีผลงานเป็นที่น่าประทับใจอย่างมาก (รายงานการอบรม -ภาพการอบรม)
แผนการดำเนินงานในปีสุดท้าย (2550 - 2551)

หน่วยวิจัยฯ จะได้จัด การประชุมครั้งสุดท้ายที่ จังหวัดเชียงใหม่ ในต้นปีหน้า เพื่อ เปิดเวทีให้ ประเทศที่ร่วมโครงการ ได้มานำเสนอแผนการจัดตั้งหน่วยวิจัยฯ โดยจะเชิญแหล่งทุนจากทั่วโลก เพื่อเข้าร่วมการประชุมครั้งนี้ โดยจะได้แจ้งข่าวให้ทราบต่อไป

จากนี้ต่อไป หน่วยวิจัยฯ (FORRU) จะไม่เดินเดียวดายบนถนนแห่งการฟื้นฟูป่า โดยเราจะมีเพื่อนผู้ร่วมอุดมการณ์ จากประเทศเพื่อนบ้าน มาร่วมเดินบนเส้นทางสายนี้ด้วยกัน เรามีความหวังเต็มเปี่ยมว่า ถนนสายนี้ จะเต็มไปด้วยผู้คนที่มีจิตวิญญาณในการอนุรักษ์ป่าและธรรมชาติมากขึ้น เรื่อยๆไป ในอนาคต